Q3 2025
zrealizowaneWstępne konsultacje robocze z przedstawicielami trzech największych organizacji polonijnych — mapowanie potencjału digitalizacyjnego
Otwieramy archiwum…
I·06Faza: Koncepcja❦Kultura◈AI◇Cyfryzacja
Polonia Memoriae
Mobilne studio rekonstrukcji dla archiwów polskiej diaspory
Faza koncepcyjna — w toku rozmowy ze Wspólnotą Polską jako partnerem strategicznym. Rekomendowany kierunek pierwszej misji: Chicago lub Londyn (największe skupiska, najgęstsze archiwa parafialne)
Problem
Polska diaspora — szacunkowo 10–12 milionów osób w pięciu największych skupiskach (USA, Wielka Brytania, Niemcy, Francja, Australia) — gromadzi największe poza krajem zasoby pamięci historycznej: XIX-wieczne archiwa parafii polonijnych, dokumenty stowarzyszeń kombatanckich, pamiątki sierpniowe i powstańcze rodzin emigracyjnych, prywatne kolekcje fotograficzne pokoleń wojennych. Większość tych zasobów jest rozproszona po prywatnych domach, niezabezpieczona cyfrowo, zagrożona bezpowrotnym zatarciem wraz z odejściem najstarszego pokolenia świadków historii. Centralne archiwa polskie nie mają obecnie żadnego systematycznego sposobu dotarcia do tych zasobów.
Podejście
Mobilne studio rekonstrukcji w postaci kompletnego, transportowanego zestawu (skaner wysokorozdzielczy 600 DPI, stanowisko nagrań audio do wywiadów, terminal AI offline, pakiet narzędzi do OCR pisma odręcznego XIX–XX w.) wyjeżdża cyklicznie do skupisk polonijnych. W miejscu docelowym lokalna ekipa — partnerstwo z Wspólnotą Polską, Instytutami Polskimi i parafiami — organizuje 5–10-dniową sesję digitalizacyjną. Model dwukierunkowy: cyfrowe oryginały + opracowane metadane wracają do polskich archiwów centralnych (NAC, IPN), kopie papierowe pozostają u właścicieli rodzinnych. Wywiady biograficzne metodą oral history nagrywane w polskim i w języku miejscowym — transkrypcja przez modele AI, weryfikacja przez kuratorów polonijnych.
Specyfikacja
Wyjazdy / rok (cel docelowy)
4–6 misji
Czas trwania misji
5–10 dni
Zasięg językowy
PL + 4 języki krajów docelowych
Wyjście
Cyfrowy + kopia papierowa właścicielom
Partnerstwa strategiczne
Wspólnota Polska · IP · Senat · NAC
Stos technologiczny
Mobile scanner kit 600 DPIWhisper PL+EN+DE+FR transkrypcja wywiadówDDColor + Clarity-SR (kolory archiwalnych zdjęć)OCR pisma odręcznego (Transkribus / własne modele)Multi-language metadata (PL / EN / DE / FR / ES)OAI-PMH sync z Narodowym Archiwum CyfrowymIIIF Image Server (publiczny dostęp)
Co już zrealizowane·Fakty
Konkretne dokonania w ramach inicjatywy
Q4 2025
zrealizowaneWytypowanie pięciu skupisk priorytetowych (USA-Chicago, GB-Londyn, DE-Berlin/Hamburg, FR-Paryż, AU-Sydney) na bazie analizy gęstości zasobów archiwalnych
Q1 2026
zrealizowaneKoncepcja mobile scanner kit zatwierdzona — wymóg transportu jako bagaż podręczny, zasilanie bateryjne 8h, AI offline (bez transferu danych poza terytorium misji)
Mapa drogowa
Kamienie milowe inicjatywy
Q3 2026
Formalne porozumienie ramowe z partnerem strategicznym po stronie polonijnej (rekomendowane: Wspólnota Polska)
Q4 2026
Specyfikacja mobile scanner kit + procedura misji + pakiet ankiet oral history
Q2 2027
Pierwsza misja zagraniczna — rekomendowane: Chicago lub Londyn
Q4 2027
Raport pomisyjny + integracja danych z NAC (pilot)
2028
Pełny cykl 4–6 wyjazdów rocznie + rozszerzenie na Niemcy/Francję
2029
Synchronizacja z NAC jako standardowy obieg + publiczna baza Polonia Memoriae online
Poszukiwani partnerzy
Z kim chcemy współpracować
Stowarzyszenie Wspólnota Polska
Główny partner ramowy — sieć kontaktów polonijnych w 30+ krajach
Senat Rzeczypospolitej Polskiej
Finansowanie w ramach ustawowej opieki nad Polonią
Instytuty Polskie za granicą
Lokalne wsparcie operacyjne misji (24 placówki na świecie)
Parafie polonijne
Najczęstsze archiwa diasporowe — księgi metrykalne, dokumenty parafii
Muzea i biblioteki polonijne
Muzeum Polskie w Ameryce (Chicago), Biblioteka Polska w Paryżu, Instytut Sikorskiego w Londynie
Narodowe Archiwum Cyfrowe (NAC)
Centralna integracja zasobów + standard metadanych
Instytut Pamięci Narodowej (IPN)
Dla zasobów po-kombatanckich i emigracji solidarnościowej
Adresaci inicjatywy
Parafie polonijne, stowarzyszenia diaspory (Związek Polaków w Niemczech, PNA, ZHP poza granicami), archiwa polonijne (Muzeum Polskie w Ameryce, Biblioteka Polska w Paryżu, Sikorski Institute), rodziny emigracyjne kolejnych pokoleń
Grupy partnerów, dla których inicjatywa jest rekomendowana
Zaangażuj się
Twoja instytucja może być pierwszą.
Pierwsi partnerzy współtworzą tę inicjatywę poprzez feedback i testy. Otrzymują pełne wsparcie zespołu fundacji w cenie pilotażu, a ich wkład trafia do publicznego pakietu referencyjnego.
FTI · KRS 0001049849
Powiązane inicjatywy
